Cześć. Dzisiaj chciałbym przedstawić pierwszy wpis z nowego cyklu, w którym będę omawiał i testował dla Was różne kategorie produktów spożywczych dostępnych na rynku. W założeniu ma być to swego rodzaju poradnik, który umożliwi łatwiejsze poruszanie się w labiryncie etykiet i marek oraz pozwoli uniknąć wyrzucania pieniędzy „w błoto”. Wpis ten poświęciłem jednemu z najczęściej używanych w kuchni włoskiej produktów – puszkowanym pomidorom. Zapraszam do lektury!

Kilka słów na początek

Od czasu, gdy kilkanaście lat temu zainteresowałem się kuchnią włoską, zdążyłem „przerobić” (dosłownie i w przenośni 😉 ) masę różnych pomidorów. Moje ulubione produkty z tej kategorii zmieniały się wielokrotnie, tak jak zmieniał się czynnik decydujący podczas ich wyboru – cena, dostępność czy jakość. Chociaż początkowo korzystałem z polskich producentów oraz marek należących do dużych sieci, szybko rozczarowałem się ich jakością. Przeniosłem wtedy zainteresowanie na włoskich producentów i w tym kręgu pozostałem do dzisiaj. W tym czasie wiele zdążyło się zmienić, przede wszystkim w zakresie dostępności pomidorów puszkowanych. Mozolne poszukiwanie w sklepach wielkopowierzchniowych i polowanie na okazję ustąpiło miejsca wygodnym zakupom przez Internet. Nagłe zniknięcie z oferty ulubionego produktu lub skoki cen przestały być tak dużym problem. Na dłuższy czas związałem się wtedy z marką Mutti i, w mniejszym stopniu, Cirio. Niestety życie w „pierwszym świecie” rozleniwia i  powoduje, że człowiek traci czujność.

Jakiś czas temu prawie całkowicie przestawiłem się na pomidory San Marzano DOP (garść informacji o nich w dalszej części tekstu). Chociaż spróbowałem kilku marek, regularnie kupowałem w zasadzie jedynie te od Strianese. Zdobyły moje serce aromatycznością, słodyczą i supergęstą zalewą, dzięki której są niezwykle wydajne. Cena, biorąc pod uwagę zalety, była jak najbardziej akceptowalna. Niestety kilka miesięcy temu, mniej więcej w czasie gdy wystartował blog który teraz czytacie, nastąpiło rozczarowanie. Kupione przeze mnie puszki okazały się zanieczyszczone piaskiem. Sprawdziłem oznaczenia partii i kupiłem w innym sklepie. Niestety – to samo. Cóż było robić, po skomplikowanym procesie reklamacji musiałem szukać nowego „ulubionego produktu”. W mojej głowie szybko narodził się więc pomysł wykorzystania tej nieprzyjemnej sytuacji w pożyteczny sposób i podzielenia się z Wami efektami moich poszukiwań. Niestety łatwiej powiedzieć niż zrobić i temat ślimaczył się przez następne tygodnie bez wyraźnych efektów. Nowy bodziec do działania dostałem, kiedy ze względu na wyczerpanie mojego zapasu puszkowanych pomidorów sięgnąłem awaryjnie po produkt włoskiej marki Mutti, znaleziony w miejscowym supermarkecie. Chociaż producent jest mi dobrze znany, tym razem do wyboru miałem jedynie pomidory krojone, których nigdy wczesnej nie próbowałem. Niestety okazały się one być bardzo słabej jakości. Zirytowany postanowiłem podjąć na nowo przygotowania do testu.

Kilka słów o terminologii

Zanim przejdziemy do założeń testu, należy jeszcze wytłumaczyć kilka słów-kluczy pojawiających się w tym wpisie. Chociaż część osób wie, co oznacza termin pelati, czasami nadal spotykam ludzi, którzy sądzą że jest to gatunek pomidora. Spieszę z wyjaśnieniem. Pelati oznacza ni mniej ni więcej tylko to, że pomidor przed zamknięciem w puszcze został pozbawiony skórki, obrany. Gatunek większości z nich to najpewniej roma (bardzo popularne), jednak nie postawię na to pieniędzy. W kilku miejscach używam też terminu San Marzano DOP. Samo san marzano to gatunek pomidora o zwartym, mało soczystym, słodko-kwaśnym i aromatycznym miąższu. Świetnie nadają się do gotowania – na zupy i sosy. DOP, czyli Denominazione di Origine Protetta to jeden z certyfikatów ustanowionych przez Unię Europejską w celu ochrony i promocji produktów regionalnych (taki certyfikat posiada min. parmezan). Pomodoro San Marzano Dell’Agro Sarnese-Necorino DOP, bo tak brzmi pełna nazwa, są produkowane w szesnastu gminach w okolicach Wezuwiusza i powszechnie uchodzą za najlepsze z najlepszych (więcej na stronie konsorcjum zrzeszającego producentów). W teście pojawiają się jeszcze terminy ciligini i datterini. W kolejności oznaczają one pomidory koktajlowe i daktylowe.

Założenia testu

No dobrze. Koniec tego bajania. Pora na mięso! Tfu! Pomidory. Opowiem teraz o regułach mojego testu. Zgromadziłem do niego w sumie dwadzieścia dwie puszki różnych pomidorów, głównie polskich i włoskich marek. Początkowo zamierzałem przeprowadzić test ślepy, jednak z różnych względów o których nie będę się tu rozpisywał, ostatecznie zrezygnowałem z tego pomysłu. W ocenianiu pomidorów pomagali mi Asia i Łukasz. W tym miejscu chciałbym serdecznie podziękować Wam za pomoc, bez niej byłoby mi znacznie ciężej. Asia dotrwała do końca testu. Łukasz odpadł po siedemnastej próbce – fakt ten należy przyjąć ze zrozumieniem, gdyż pod koniec leciały nam z oczu łzy i pomidory (byłem wdzięczny własnemu lenistwu, że nie udało mi się zebrać większej liczby puszek). Wszystkie próbki testowe zakupiłem w trzech lokalizacjach – sklepie internetowym Schronisko Bukowina, Delikatesach Centrum i Lidlu (przejrzałem jednak znacznie więcej miejsc). Testowane pomidory należały do różnych kategorii. Większość z nich stanowiły zwykłe pelati, ale były też rozdrobnione, kiściowe a także San Marzano DOP. Chociaż różnorodność ta nieco utrudnia interpretację wyników, to była zamierzona i miała na celu w pewnym stopniu pokazać różnice między poszczególnymi grupami.

Oceniając pomidory kierowaliśmy się głównie smakiem, szczególną uwagę zwracając na balans słodyczy i kwasowości, dojrzałość, wyrazistość aromatów i konsystencję. Nieco mniej skupialiśmy się na zapachu i wrażeniach wzrokowych. Zupełnie natomiast nie interesowała nas cena i skład produktów. Próbki ocenialiśmy w skali od 1 do 10, gdzie 1 to produkt całkowicie niewarty zakupu, 5 to taki po który sięgamy jedynie w wyniku silnej potrzeby i braku alternatywy, a 10 to pomidory idealne. Podczas testowania kolejnych puszek wielokrotnie wracaliśmy do tych poprzednich celem dokładniejszego porównania. Podczas testu otwarcie dyskutowaliśmy na temat próbowanych pomidorów i naszych odczuć względem nich, zwykle prezentując bardzo zbieżne stanowiska. Inaczej było jednak w przypadku przyznawanych punktów, które aż do końca pozostały tajemnicą. Prawo ostatecznej oceny zarezerwowałem dla siebie, jednak przed opisaniem wyników dokładnie przejrzałem notatki Asi i Łukasza. W absolutnej większości przypadków nasze oceny, tak jak wcześniej wrażenia podczas samego testu, były zgodne. W przypadku Asi przyznane wartości punktowe w niewielkim stopniu różniły się od moich (zwykle o jeden punkt) i pokazywały mniej więcej ten sam trend. Jedynym wyraźnym odstępstwem były znacznie wyższe oceny wystawione przez Nią krojonym pomidorom Mutti. Wprawdzie nie zgadzam się z nimi, jednak chciałbym w tym miejscu odnotować tę różnicę, tak jak i to, że ja dodatkowo miałem okazję korzystać z nich w kuchni (ugotowany sos nie wypadł najlepiej). Co się zaś tyczy ocen wystawionych prze Łukasza, to jego krzywa punktowa była wprawdzie bardziej płaska, ale ogólnie również prezentowała podobny trend.

Wyniki testu

Przechodzimy do crème de la crème, czyli wyników. Poniżej umieściłem opisy wszystkich pomidorów, których próbowaliśmy podczas testu. Prócz oceny punktowej i krótkiej notki degustacyjnej, załączyłem także informacje o składzie (w przypadku włoskich marek jest to tłumaczenie), cenie (te ze Schroniska Bukowina dotyczą sklepu na allegro.pl, na ich własnej stronie ceny są nieco niższe) i miejscu zakupu. To jednak nie koniec. Zamieściłem też krótkie informacje na temat cen pomidorów w innych sklepach oraz o ogólnej dostępności na rynku. Zastrzegam jednak, że te ostatnie dane opierają się jedynie na luźnych obserwacjach (prowadzonych przede wszystkim w Internecie) i nie prowadziłem w tym temacie żadnych pogłębionych studiów. Prócz jednej próbki, gdzie informacji tej nie podano w ogóle (Pudliszki), wszystkie pomidory pochodziły z Włoch.

Baresa Chopped tomatoes 400g

Baresa Peeled tomatoes 400g

Cirio Ciliegini di Puglia 400g

De Cecco Pomodori pelati 400g

Kier Pomidory Obierane całe 400g

Kier Pomidory Obierane krojone 400g

la Fiammente il Pelato 400g

Manfuso Pomodori pelati bio 400g

Manfuso Pomodoro San Marzano DOP 2500g

Mutti Pelati 400g (opierając się na informacjach z etykiety, przeznaczone są na rynek Polski i Czech)

Mutti Pelati 400g (opierając się na informacjach z etykiety, przeznaczone są na rynek Włoch, Hiszpanii i Portugalii)

Mutti Polpa 400g (opierając się na informacjach z etykiety, przeznaczone są na rynek Polski i Czech)

Mutti Polpa 400g (opierając się na informacjach z etykiety, przeznaczone są na rynek Włoch, Hiszpanii i Portugalii)

Mutti Pomodorini ciliegini 400g

Podravka Pomidory całe bez skórki 400g

Podravka Pomidory krojone w soku pomidorowym klasyczne 400g

Pudliszki Pomidory Całe 400g

Rega Pomodoro San Marzano DOP 2500g

Rosso Gargano Pelati di Puglia 400g

Strianese Pelati 400g

Strianese Pomodorini datterini 400g

Strianese Pomodoro San Marzano DOP 400g

Rega Pomodoro San Marzano DOP 2500g – 9/10

Manfuso Pomodoro San Marzano DOP 2500g – 8/10

Mutti Pelati 400g (tzw. włoskie) – 8/10

Mutti Pomodorini ciliegini 400g – 8/10

Strianese Pomodorini datterini 400g – 8/10

Cirio Ciliegini di Puglia 400g – 7/10

Manfuso Pomodori pelati bio 400g – 7/10

Strianese Pelati 400g – 7/10

Strianese Pomodoro San Marzano DOP 400g – 7/10

Mutti Pelati 400g (tzw. polskie) – 6,5/10

la Fiammente il Pelato 400g – 6/10

Podravka Pomidory całe bez skórki 400g – 6/10

Rosso Gargano Pelati di Puglia 400g – 6/10

De Cecco Pomodori pelati 400g – 5/10

Baresa Chopped tomatoes 400g – 4/10

Pudliszki Pomidory Całe 400g – 4/10

Baresa Peeled tomatoes 400g – 3/10

Kier Pomidory Obierane całe 400g – 3/10

Kier Pomidory Obierane krojone 400g – 3/10

Mutti Polpa 400g (tzw. włoska) – 2/10

Mutti Polpa 400g (tzw. polska) – 1/10

Podravka Pomidory krojone w soku pomidorowym klasyczne 400g – 1/10

Podsumowanie wyników i garść porad

Test za nami, widzieliście wyniki. Myślę, że potrzebne jest jednak kilka słów podsumowania. Jak widać powyżej, dominacja marek włoskich była podczas testu całkowita. Żadne z „polskich” pomidorów nie dobiły do magicznej granicy pięciu punktów. Podobnie zaznaczyła się przewaga całych owoców nad krojonymi. W czołówce uplasowały się pomidory San Marzano DOP i kiściowe oraz pelati marek Strianese, Manfuso i Mutti. Jeśli przyjrzymy się cenom, zauważymy że niekoniecznie są one wyznacznikiem jakości. Wprawdzie na dole stawki znalazły się wszystkie najtańsze pomidory, jednak nierzadko trafiały tam też droższe produkty. Ceny tych lepszych także były zróżnicowane, jednak zawsze przekraczały 5zł, często nawet mocno. Jeśli natomiast przyjrzymy się tym najwyżej ocenionym, zobaczymy że w ich składach znajdziemy zwykle jedynie owoce i sok. Podsumowując: wyniki przeprowadzonego przez nas testu w większości zgadzają się z moimi dotychczasowymi obserwacjami. Warto było jednak potwierdzić to podczas szerzej zakrojonej degustacji. Większych niespodzianek w mojej ocenie nie było. Pewnym zaskoczeniem z pewnością było dla mnie to, że moje do niedawna ulubione San Marzano od Strianese wypadły relatywnie słabo.

No dobrze, ale co Wam polecam? Odpowiedź na to pytanie w większości pokrywałaby się z treścią poprzedniego akapitu. Osobiście, obecnie najchętniej wybieram Rega San Marzano oraz Mutti Pelati. Po przeanalizowaniu wyników z pewnością wrócę również do pomidorów kiściowych, które już dawno nie gościły w mojej kuchni. Chociaż nasz test tego bezpośrednio nie dotyczył, warto zwrócić uwagę na duże puszki (zwykle 2500 gramów). Chociaż na pierwszy rzut oka wydają się mało praktyczne, są w istocie bardzo pożyteczne. Oczywiście wielu ludziom trudno zużyć w przeciągu kilku dni taką ilość pomidorów. Temu problemowi zaradzimy jednak bardzo łatwo. Pomidory świetnie nadają się do mrożenia, nie tracąc przy tym jakości. Nadmiarowe owoce dzielimy na porcje i przekładamy do plastikowych pojemników lub specjalnych torebek, a następnie umieszczamy w zamrażalniku. Po co jednak podejmować ten dodatkowy trud? Ze względu na nasze finanse. Duże puszki zwykle opłacają znacznie bardziej niż małe. Dla przykładu San Marzano od Regi możemy kupić w małej puszce za około jedenaście złotych lub w dużej (ekwiwalent ponad sześciu małych) za niecałe czterdzieści złotych. Jak widzicie – to bardzo duża różnica. Oczywiście nie zawsze zaoszczędzimy aż tyle, jednak zwykle jest to wartość zauważalna.

Gdzie kupować pomidory? Według mnie najlepszym miejscem jest Internet. Dostępność jest znacznie większa niż w sklepach stacjonarnych, do tego bardzo łatwo porównamy ceny bez wychodzenia z domu. Osobiście najchętniej korzystam z allegro.pl. Dzięki usłudze Smart już przy zamówieniu dwóch dużych puszek mam dostęp do darmowej przesyłki i ewentualnego zwrotu (wiem, brzmi jak reklama, ale nią nie jest 😊 ). Jeśli zaś nie Internet, to co? Możemy rozejrzeć się w sklepach wielkopowierzchniowych. Nie liczmy na wielki wybór, ale czasami można trafić naprawdę fajne okazje. Praktycznie nigdy nie kupuję pomidorów w specjalistycznych sklepach z włoską żywnością, gdzie ich ceny są zwykle zaporowe.

Kilka słów na koniec

Na koniec chciałbym powiedzieć jeszcze kilka słów na temat pomidorów z puszki i ich użytkowania w kuchni włoskiej. „Przechadzając się” po polskich stronach, blogach i kanałach na temat kuchni, dosyć często napotykałem opinię jakoby „prawdziwy włoski sos pomidorowy” powstawać winien jedynie ze świeżych pomidorów. Całkowicie nie zgadzam się z tym twierdzeniem, a piszący to autorzy nie chcą niestety podzielić się z nami źródłem takich rewelacji. Zamykanie pomidorów w puszkach ma na celu, co oczywiste, przedłużenie ich przydatności do spożycia. Ni mniej, ni więcej. Mówiąc inaczej – produkt sezonowy staje się dzięki temu procesowi produktem dostępnym cały rok. Lato we Włoszech nie trwa 365 dni w roku, o czym wielu internetowych kucharzy zdaje się nie wiedzieć. Chociaż okres wegetacyjny jest z pewnością dłuższy niż u nas, to jednak te najlepsze, opiewane przez wielu pomidory dostępne są przez ledwie kilka miesięcy w roku. Przekonaliśmy się o tym na własnej skórze podczas naszych wycieczek do Włoch. Niestety, kiepskie pomidory kupiliśmy tam nie raz. Chociaż we Włoszech bywamy raczej w miesiącach wiosennych lub zimowych, nawet w pełni lata zdarzały się tam owoce słabej jakości. Pamiętajmy, że Włochy to nie Nibylandia, a Włosi są zwykłymi ludźmi. Niektórzy próbują nas naciągnąć i wbrew obiegowej opinii, nie zawsze znają się na dobrej kuchni. I tu puszkowane pomidory wkraczają niczym bohaterowie Marvela. Najlepsi producenci produkują je tylko z dojrzałych, letnich owoców. Dzięki nim nasze ulubione danie smakuje tak samo w szczycie gorącego sezonu jak i w środku zimy (mogą się zdarzyć jednak drobne różńcie związane z datą zbioru lub pogodą). Fałszywość przytoczonego przeze mnie wcześniej twierdzenia pokazują też przepisy publikowane na włoskich portalach i wideoblogach, gdzie puszkowane pelati występują znacznie częściej od świeżych owoców. Oczywiście zgadzam się, że sos przygotowany z mocno dojrzałych pomidorów, ledwie zerwanych z krzaka jest absolutnie bezkonkurencyjny, jednak nie każdy Włoch, a tym bardziej Polak, posiada ziemię w okolicy Wezuwiusza lub w sycylijskim Pachino. Gotując nasz ulubiony sos lub zupę bądźmy realistami. Jeśli nie mamy do dyspozycji naprawdę dobrych świeżych pomidorów, a przepis takich nie wymaga (niestety bruschetta lub caprese będą słabo smakować z pomidorami z puszki), wybierzmy te puszkowane, byle dobrej marki.